Precise Response: medische zorg onder dreiging van besmetting
8 juli 2026
-
Tijdens de multinationale oefening Precise Response, die plaatsvond op het militaire terrein van Suffield in Canada, trainde een Belgisch medisch team van het 23e Medisch Bataljon op de opvang en behandeling van gewonden in een besmette omgeving. Gedurende vier weken werden de deelnemers geconfronteerd met scenario's waarin explosies, toxische stoffen en slachtoffers centraal stonden. Het doel: de medische capaciteiten versterken bij chemische, biologische, radiologische, nucleaire en explosieve dreigingen (CBRNe). Voor de zorgverleners ging het niet alleen om het behandelen van gewonden, maar ook om te leren dit te doen in een omgeving waar besmetting een constant risico vormt.
Samen met hun Duitse, Canadese en Franse collega's intervenieerden de Belgische artsen en verpleegkundigen van het 23e Medische Bataljon aan het hoofd van de ontsmettingsketen. Hun rol: patiënten triëren, stabiliseren en voorbereiden op hun evacuatie, terwijl ze werkten in een omgeving die potentieel nog besmet was.
Om dit te bereiken werkten ze onder meer samen met de Casualty Decontamination Module (CASDM), de structuur die verantwoordelijk is voor het ontsmetten van slachtoffers vóór hun medische evacuatie.
Een beslissing in enkele seconden: triëren onder druk
In een van de scenario's werden militairen op het terrein geconfronteerd met een explosie. Sommigen raakten gewond door de drukgolf, terwijl anderen tekenen vertoonden van blootstelling aan een chemisch, biologisch of radiologisch middel.
Nadat ze het besmette gebied of 'hot zone' hadden verlaten, soms mankend, soms ondersteund door een kameraad, werden de slachtoffers naar de Casualty Decontamination Module (CASDM) gebracht. Op dat moment nam het medisch personeel het over
“Het doel is dat de patiënt in stabiele toestand de ontsmettingsketen kan ingaan”, legt adjudant-majoor Jan uit, expert in chemische, biologische, radiologische en nucleaire geneeskunde (CBRN), verantwoordelijk voor het begeleiden en adviseren van personeel op het terrein. “De ontsmettingslijnen hebben een beperkte capaciteit: we moeten dus overbelasting voorkomen, terwijl we tegelijkertijd het overleven van de zwaarstgewonden moeten garanderen.”
Om dat te bereiken volgen de teams een strikt prioriteringsprotocol. Dat begint met het stelpen van eventuele zware bloedingen, gevolgd door een controle van het gasmasker, de luchtwegen, de ademhaling en het bewustzijn van de patiënt. Daarnaast gaan de zorgverleners na of er tekenen zijn van blootstelling aan bepaalde toxische stoffen waarvoor snel een tegengif moet worden toegediend, en houden ze ook rekening met het risico op onderkoeling.
In sommige gevallen, wanneer een patiënt open wonden heeft of wanneer zijn beschermingsuitrusting beschadigd is, voeren de teams een gerichte ontsmetting uit van bepaalde lichaamszones om de verspreiding van giftige stoffen te voorkomen, verduidelijkt adjudant-majoor Jan. “Een infuus kan bijvoorbeeld niet worden aangelegd zonder voorafgaande lokale ontsmetting.”
-
Tussen medische urgentie en risico op besmetting
Een van de bijzonderheden van Precise Response is dat medische teams in een 'warm zone' moeten werken. In deze tussenruimte is de dreiging niet volledig geneutraliseerd en blijft het risico op besmetting bestaan, onder meer via de patiënten zelf.
De zorgverleners moeten daarom werken in volledige persoonlijke beschermingsuitrusting: een filtermasker, handschoenen en aangepaste kledij. Deze beperkingen bemoeilijken aanzienlijk zelfs de meest eenvoudige medische handelingen. “In een besmette omgeving, met volledige beschermingsuitrusting, is dat niet altijd eenvoudig. Dat is precies wat we hier leren: de noodzakelijke handelingen uitvoeren, niet meer en niet minder, maar wel alle essentiële handelingen”, benadrukt de adjudant-majoor.
De teams blijven overigens niet onbeperkt in deze zone. In de regel kunnen ze er ongeveer twee uur werken, soms minder afhankelijk van de weersomstandigheden, vooral bij extreme hitte. Zodra hun missie voltooid is, worden ze afgelost door andere zorgverleners en moeten ze zelf het ontsmettingsproces doorlopen.
Een medische capaciteit in volle ontwikkeling
In vier jaar tijd heeft de medische dimensie van Precise Response een steeds grotere rol gekregen naarmate CBRNe dreigingen een steeds grotere uitdaging zijn geworden voor de bondgenoten.
Om hierop in te spelen blijft de Medische Dienst haar capaciteiten verder ontwikkelen voor de behandeling van gewonden in een CBRNe-omgeving. Het doel is de volledige continuum of care, met andere woorden de zorgketen, te versterken, zodat ook eenheden in de frontlinie in staat zijn om op dergelijke dreigingen te reageren in afwachting van meer gespecialiseerde zorg.
Deze uitbreiding zal volgend jaar worden voortgezet. “Clean Care, een NAVO-oefening gericht op medische capaciteiten, zal voor het eerst in Canada worden georganiseerd, parallel aan Precise Response. Ongeveer 200 deelnemers zullen er trainen op de opvang en behandeling van patiënten in een CBRNe-omgeving.”