Medisch personeel kan ook een doelwit worden

Tijdens de oefening Celtic Uprise in Bergen-Hohne, Duitsland, bereidde het 23e Medisch Bataljon zich met de 7e Brigade voor op een conflict waarbij in korte tijd veel gewonden kunnen vallen. Dat vraagt niet alleen medische kennis, maar ook een goede samenwerking met de gevechtseenheden en een andere manier van werken. Dat is des te belangrijker omdat medisch personeel vandaag zelf een doelwit kan worden.

Bijna 200 militairen van de Medische Dienst namen deel aan Celtic Uprise om te trainen in zo realistisch mogelijke omstandigheden. Onder begeleiding van coaches namen ongeveer 65 militairen van het 23e Medisch Bataljon deel aan verschillende scenario’s op het terrein. Tien ambulances stonden in voor de medische evacuaties.

“Celtic Uprise is een heel specifieke oefening, gericht op een grootschalig conflict waarbij we rekening moeten houden met veel slachtoffers”, vertelt dierenarts-luitenant-kolonel Stoffels, commandant van het 23e Medisch Bataljon. “Dan is het essentieel dat de medische steun goed geïntegreerd is in de operatie. We moeten elkaar begrijpen en op elkaar kunnen rekenen. Zulke oefeningen zijn complex, maar bijzonder nuttig om de samenwerking te versterken.”

Samenwerken als één geheel

Wanneer een militair gewond raakt, krijgt die eerst de nodige zorg van collega’s. Vervolgens wordt het slachtoffer naar een casualty collection point gebracht: een afgesproken verzamelpunt waar gewonden worden overgedragen aan de medische steuneenheid. Van daaruit kan een ambulance hen verder evacueren.

Om die keten vlot te laten verlopen, moeten de medische teams en de gevechtseenheden nauw samenwerken. Dat betekent dat het medisch personeel niet alleen moet weten welke zorg het moet verlenen, maar ook hoe de brigade opereert en hoe medische evacuaties daarin passen.

Die samenwerking vraagt oefening, zeker op het vlak van communicatie. Radiocontacten, het afstemmen van procedures en het doorgeven van informatie tussen verschillende eenheden blijven aandachtspunten. Ook de toenemende digitalisering brengt uitdagingen met zich mee. Tijdens een grootschalige oefening moeten verschillende systemen op elkaar aansluiten en moet de juiste informatie tijdig bij de juiste mensen terechtkomen.

Leren uit realistische scenario’s

Om de medische teams tijdens de oefening te begeleiden, zijn coaches op het terrein aanwezig. Ze brengen fictieve gewonden in het scenario en observeren hoe de teams daarop reageren. Achteraf geven ze feedback over wat goed ging en waar nog verbetering mogelijk is. Het gaat daarbij niet om een formele evaluatie, maar om leren uit realistische situaties.

“Als coach kijken we of de teams de juiste medische procedures volgen en de richtlijnen correct toepassen”, vertelt een van de coaches op het terrein. “De medewerkers hebben hun brevet al behaald. We laten hen daarom zo zelfstandig mogelijk werken en zorgen ervoor dat ze kunnen leren uit de situaties waarmee ze tijdens de oefening worden geconfronteerd.”

Ook medisch personeel moet zich aanpassen

Naast de samenwerking met de brigade vraagt ook de veranderende aard van conflicten een andere aanpak. Waar medisch personeel vroeger sterker kon rekenen op de bescherming die het internationaal humanitair recht biedt, tonen recente conflicten, onder meer in Oekraïne, dat medische teams ook gevaar kunnen lopen.

Dat heeft gevolgen voor de manier waarop het 23e Medisch Bataljon zich voorbereidt. Medische teams moeten niet alleen slachtoffers verzorgen en evacueren, maar ook rekening houden met de tactische situatie en het risico om zelf onder vuur te komen.

“Vroeger gingen we ervan uit dat het rode kruis op onze voertuigen ons bescherming bood. Vandaag weten we dat ook medisch personeel geviseerd kan worden”, zegt luitenant-kolonel Stoffels. “Dat vraagt een mentale omschakeling. We moeten leren om tactischer te werken, ons minder zichtbaar op te stellen en onze procedures aan die realiteit aan te passen.”