Massale decontaminatie: Defensie en civiele hulpdiensten oefenen samen

Op 9 oktober trainden nabij Chièvres zo’n vijftien militairen, gespecialiseerd in CBRN-interventies (chemische, biologische, radiologische en nucleaire incidenten) samen met brandweerlieden en leden van de Civiele Bescherming. Zo leerden ze elkaars capaciteiten beter kennen en bereidden ze toekomstige gezamenlijke oefeningen voor om hun coördinatie in geval van een crisis te verbeteren.

Een tankwagen rijdt een school binnen. Er komt een chemische stof vrij en honderden mensen lopen het risico besmet te raken. Hoe kunnen ze snel en veilig worden opgevangen? En hoe organiseer je een decontaminatie wanneer de civiele middelen ontoereikend zijn? Rond dit scenario kwamen militairen van het 4e Bataljon Genie en verschillende hulpdiensten op 9 oktober bijeen. Het doel was om elkaars middelen en werkwijzen te leren kennen ter voorbereiding op toekomstige gezamenlijke interventies.

In een situatie met een groot aantal slachtoffers moet de interventie in verschillende fasen worden georganiseerd. “Na een eerste opvang in het besmette gebied worden de slachtoffers naar een triagezone gebracht. Daar worden ze verdeeld over de verschillende modules, afhankelijk van hun behoeften en de beschikbare middelen”, legt chef Cédric uit, verantwoordelijke voor de CBRN-decontaminatieteams van Defensie.

Extra capaciteiten in crisissituaties

Bij een incident met gevaarlijke stoffen moeten de hulpdiensten de slachtoffers en de hulpverleners beschermen en tegelijkertijd het risico op verdere verspreiding van de besmetting beperken. Naarmate het aantal betrokken personen toeneemt, vormen de benodigde hoeveelheid materiaal, de watervoorziening en het afvalbeheer extra uitdagingen.

"Normaal kunnen we vijf personen decontamineren, en in sommige gevallen zelfs tien tot vijftien. Maar bij een scenario met 200 slachtoffers of meer zouden we een dergelijke operatie niet in ons eentje kunnen uitvoeren”, legt kapitein William Wauquiez uit, brandweerman en coördinator van de oefening.

In dergelijke situaties kunnen de gespecialiseerde capaciteiten van Defensie de civiele hulpdiensten versterken. “Deze complementariteit maakt deel uit van een bredere missie ter ondersteuning van de civiele autoriteiten wanneer de middelen waarover zij beschikken ontbreken, ongeschikt of ontoereikend zijn”, legt kolonel Smeets, militair commandant van de provincie Henegouwen, uit. Hij fungeert als liaison tussen Defensie en de civiele autoriteiten van de provincie om de coördinatie van de militaire ondersteuning te vergemakkelijken wanneer de situatie daarom vraagt.

België maakte dat onder meer mee tijdens het treinongeval in Wetteren in 2013. De CBRN-specialisten van Defensie werden toen samen met de Civiele Bescherming ingezet om de getroffen zones in kaart te brengen en te evalueren.

Leren samenwerken

Kunnen rekenen op aanvullende middelen garandeert op zich nog geen doeltreffende interventie. De verschillende diensten moeten deze middelen ook kunnen integreren in één organisatiestructuur. Uitrusting, procedures en communicatiesystemen verschillen immers vaak van dienst tot dienst.

“Met de civiele diensten moeten we leren werken volgens een andere organisatie”, benadrukt chef Cédric. “Zelfs praktische zaken zoals de compatibiliteit van de aansluitingen voor de watervoorziening kunnen de uitbouw van een gedeeld operatieplan bemoeilijken.”

Een eerste stap

Deze dag stond vooral in het teken van kennismaking. Het was nog niet de bedoeling om alle procedures in een scenario te testen, maar om de verschillende eenheden de kans te geven elkaar beter te leren kennen en inzicht te geven in de beschikbare middelen.
Toekomstige oefeningen kunnen zo geleidelijk aan intensiever worden, met de integratie van radiocommunicatie, operationele coördinatie tussen de teams en de inrichting van een operationele commandopost.

Op termijn moet deze voorbereiding de hulpdiensten in staat stellen om versterkingen sneller te integreren, taken efficiënter te verdelen en de opvang van slachtoffers beter te organiseren. Bij een crisis levert een goed inzicht in elkaars capaciteiten kostbare tijdswinst op en zorgt het ervoor dat de juiste middelen op het juiste moment worden ingezet.