Vier jaar oorlog in Oekraïne: welke impact op Defensie en Europese veiligheid?

Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen en verbrak daarmee de vrede in Europa. Vier jaar later gaan de gevechten onverminderd voort en is het duidelijk dat grootschalige en intensieve conflicten opnieuw deel uitmaken van de Europese realiteit. Dergelijke oorlogen vragen aanzienlijke voorraden munitie en materieel, een sterke defensie-industrie en een logistiek die langdurige militaire inspanningen kan ondersteunen. Wat is de concrete impact van dit conflict op Defensie en haar werking?

De oorlog in Oekraïne heeft de capacitaire ontwikkeling van Defensie in een stroomversnelling gebracht. De Strategische Visie 2025 vormt daarbij de leidraad om nationale capaciteiten te versterken, nieuwe wapensystemen aan te kopen, materieel te moderniseren, infrastructuur te verbeteren en het personeelsbestand uit te breiden. Het doel is duidelijk: Defensie zo snel mogelijk uitrusten met betrouwbare, snel inzetbare en volledig interoperabele “combat ready” capaciteiten. Het conflict levert ook waardevolle operationele inzichten op, waardoor toekomstige dreigingen beter kunnen worden ingeschat.  

Dapperheid en veerkracht

“De dapperheid en veerkracht van de Oekraïense natie hebben de wereld verbaasd en verdienen ons diepste respect. Wij zullen hen blijven steunen, tot een rechtvaardige vrede is bereikt die Oekraïne overeind laat als soevereine democratie”, verklaart de minister van Defensie, Theo Francken.

“De voorbije jaren hebben aangetoond dat Russische president Vladimir Poetin uitsluitend reageert op geloofwaardige militaire afschrikking”, stelt ook de Chef Defensie (CHOD), generaal vlieger Frederik Vansina, vast. “De aanhoudende Russische oorlogsproductie, troepenopbouw en hybride operaties bevestigen een structurele dreiging voor de stabiliteit van Europa. Het verderzetten van onze steun aan Oekraïne en het versneld uitbouwen van onze eigen defensiecapaciteiten zijn daarom geen opties, maar noodzakelijke pilaren van onze collectieve veiligheid.”

Technologie en informatie

Het belang van informatieoverwicht op het moderne slagveld wordt steeds groter. De combinatie van menselijke, elektromagnetische en satellietinlichtingen vergroot het beslissingsvoordeel tijdens een operatie. België investeert daarom verder in interoperabiliteit, gegevensuitwisseling en de weerbaarheid van militaire communicatiesystemen.

Drones zijn uitgegroeid tot een essentieel instrument voor verkenning, doelopsporing en aanvallen. Tegelijk groeit de behoefte aan doeltreffende anti-dronesystemen. Dit stimuleert Defensie om haar detectie- en neutralisatiecapaciteiten te moderniseren en om UAV’s (Unmanned Aerial Vehicles) verder te integreren in alle operationele eenheden.

De oorlog toont ook aan dat elektronische oorlogsvoering en cyberdreigingen een groeiende uitdaging vormen. GPS-storingen (jamming), digitale infiltratiepogingen en verstoring van het elektromagnetische spectrum vereisen sterkere netwerken, gemoderniseerde communicatiemiddelen en gespecialiseerde expertise binnen de strijdkrachten.

Logistiek en de menselijke factor

Logistiek blijft de ruggengraat van elke militaire inzet. Mobiliteit, bescherming van konvooien, geavanceerd onderhoud en beveiliging van bevoorradingsstromen zijn essentieel om operaties te ondersteunen in een omgeving die voortdurend bedreigd wordt. België versterkt daarom zijn ondersteuningscapaciteiten en strategische voorraden.

Tegelijkertijd benadrukt het conflict de kwetsbaarheid van kritieke infrastructuur zoals energie, telecommunicatie en transport. België verhoogt zijn weerbaarheid via nauwe samenwerking tussen Defensie, civiele veiligheid en private partners, onder meer door de herziening van de nationale risicoanalyse door het Nationaal Crisiscentrum.

Naast technologie blijft de menselijke factor centraal staan. Defensie investeert in een bredere en beter opgeleide personeelsbasis, met name via het Militaire dienstjaar en de versterking van de operationele reserve.

Bondgenootschappen als fundament

Tot slot onderstreept de oorlog het belang van internationale samenwerking. De Oekraïense weerstand steunt in grote mate op materiële, financiële en doctrinale steun van de NAVO en de Europese Unie. Defensie blijft hier actief aan bijdragen, hetzij via de opleiding van F-16-piloten, ontmijningsoperaties en logistieke ondersteuning.