Training voor noodgevallen op zee: medische immersie aan boord van de Lobelia

De mijnenjager Lobelia was het toneel van een bijzondere medische trainingsoefening in Zeebrugge. Twee dagen lang werden de bemanningsleden en studenten van de 17e Medische Compagnie geconfronteerd met realistisch gesimuleerde noodsituaties. Zo worden theoretische kennis en de concrete uitdagingen op een schip met elkaar gecombineerd. Op zee, bij een ongeval of een medische crisis, zijn ruimte, tijd en coördinatie bepalende factoren voor overleving.

Aangemeerd in de marinebasis in Zeebrugge werd de Lobelia omgetoverd tot een waar platform voor medische training in realistische omstandigheden. Aan boord volgden de studenten van de 17e Medische Compagnie een intensieve MASCAL-training (mass casualty), waarbij een reeks ongevallen en aanvallen werden gesimuleerd in een uitdagende maritieme omgeving. Het doel: de theorie omzetten in de praktijk, in de concrete realiteit van het leven op zee.

Medische noodsituaties in moeilijke omstandigheden op zee
Vanaf het begin is de toon gezet. Smalle gangen, waterdichte deuren, steile trappen, imposante machines: de geometrie van het schip legt zeer specifieke beperkingen op. Een gewonde evacueren gebeurt hier niet “in twee seconden”. Elke verplaatsing vereist anticipatie, coördinatie en een gezamenlijke inspanning.
“Dit soort oefeningen is essentieel: het stelt de ‘medics’ in staat de ruimte aan boord en de dagelijkse uitdagingen te begrijpen”, benadrukt een bemanningslid die aan de simulatie deelneemt.
De scenario's volgen elkaar in snel tempo op: schotwonden, brandwonden door een explosie, slachtoffers die vastzitten in moeilijk bereikbare zones. Het medische materiaal aan boord wordt maximaal ingezet, waardoor de teams zich voortdurend moeten aanpassen aan de beschikbare middelen. In deze context telt elke minuut. De rollen zijn duidelijk omschreven, maar vereisen een algemeen begrip van ieders vaardigheden om zo efficiënt mogelijk samen te werken. Deze dynamiek zorgt voor een echte synergie tussen bemanning en medisch personeel.

Leren samenwerken, zo dicht mogelijk bij de realiteit
“De training laat toe om de organisatie en de tactieken voor crisisbeheer te herzien op basis van het daadwerkelijk beschikbare personeel en het aantal gewonden. De situatie en de omgeving brengen andere uitdagingen met zich mee, en samenwerken met de bemanning aan boord maakt de ondersteuning veel efficiënter”, legt commandant Gill uit. De nadruk ligt bewust op het medische luik van rampen, een cruciaal maar vaak moeilijk te trainen domein in zo'n realistische setting.
Voor zowel de bemanning als de medische compagnie dwingt deze oefeningen tot creatief denken, wat essentieel is in noodsituaties. Het evacueren van een gewonde die vastzit naast een machine of het ingrijpen in een kleine ruimte vereist nauwgezette planning en vlekkeloos teamwerk. “Het gaat niet alleen om medische vaardigheden. Samenwerken met de Marine is iets heel specifieks, waardoor momenten als deze extra waardevol zijn om samen te beleven. “

Incidenten globaal beheren
Naast medische handelingen trainen de deelnemers ook het globale beheer van een incident: het overzicht behouden, prioriteiten stellen, efficiënt communiceren en samenwerken met mensen uit verschillende disciplines. Dat vormt een grote uitdaging, vooral voor de ‘medics’ aan boord, die soms eerder als coördinator dan als zorgverlener moeten optreden.
Voor Emilie, studente, ligt een van de grote voordelen van deze oefening in de vrijheid om fouten te maken: “Bij een oefening als deze kun je fouten maken zonder risico. Het is makkelijker om jezelf te verbeteren als je je fouten onder ogen ziet.” Een leerzame ervaring die noch een theoretische cursus, noch een training aan wal had kunnen evenaren.
Deze nauwe samenwerking tussen bemanning en medische studenten toonde vooral één ding aan: op zee redt een goede voorbereiding levens. En om effectief te zijn, moet die voorbereiding zo dicht mogelijk bij de realiteit plaatsvinden.