
Mijnen, drones en drukke vaarroutes: de Belgische Marine traint op de Zwarte Zee
19 november 2026
-
Op minder dan vijf uur vliegen van België zijn de gevolgen van de oorlog in Oekraïne ook aan de Bulgaarse kust voelbaar. Op de Zwarte Zee worden vrachtschepen aangevallen, kunnen zeemijnen afdrijven en zoeken marines naar manieren om de drukke vaarroutes veilig te houden.
Begin oktober zonken op twee dagen tijd twee Turkse vrachtschepen. Eén schip vervoerde graan vanuit Oekraïne en zonk voor de Roemeense kust. Twee bemanningsleden kwamen om. Een dag later zonk een tweede schip op ongeveer 110 kilometer van de Bulgaarse badstad Byala. Twee aanvallen die Oekraïne aan Rusland toeschrijft.
Tegen de achtergrond van het conflict in Oekraïne vond in november op de Zwarte Zee de oefening Poseidon 2026 plaats. Vier Belgische duiker-ontmijners en zes militairen van het Very Shallow Water Team (VSW), gespecialiseerd in operaties in zeer ondiepe wateren, trainden er samen met collega’s uit Bulgarije, Turkije en Frankrijk op het opsporen en uitschakelen van zeemijnen. Hun doel: zeemijnen opsporen en neutraliseren.
Een belangrijke route onder druk
De Zwarte Zee is een belangrijke route voor de uitvoer van Oekraïens graan, maïs en zonnebloemolie. Als rederijen wegblijven door aanvallen op havens en schepen, raken minder producten op de wereldmarkt. Ook de verzekeringskosten stijgen. Wat op de Zwarte Zee gebeurt, kan zo doorwegen op de prijs van brood, pasta en veevoeder.
Ook zeemijnen die in de oorlog worden ingezet, kunnen losraken en afdrijven. Zo’n mijn kan door de stroming worden meegevoerd en een willekeurig burgerschip beschadigen. Bulgarije investeert daarom verder in mijnenbestrijding. In oktober nam het land al een voormalige Belgische mijnenjager over. Tijdens Poseidon stond vooral de uitwisseling van kennis centraal.

-
Een dag met de duikers
Een oefendag begint al de avond voordien, wanneer de teams hun opdracht krijgen. De volgende ochtend gaat het materiaal aan boord en volgen de laatste controles. Voor de duik start, oefenen de deelnemers eerst de evacuatie van een duiker na een ongeval. “Op zee is de juiste hulp niet meteen beschikbaar. Bij een duikongeval telt elke seconde en moet iedereen zijn taak kennen”, vertelt een deelnemer.
Daarna begint de zoektocht. Op de zeebodem ligt een metalen oefenobject dat een mijn nabootst. De operatoren markeren de zone met een boei. Twee Belgische duikers gaan samen met een Bulgaarse collega het water in. Het zicht bedraagt twee tot drie meter, het water is 16 graden en de bodem bestaat vooral uit klei. “De omstandigheden zijn goed werkbaar. In de Noordzee is het zicht vaak nog slechter, zijn de stromingen onvoorspelbaar en liggen nog veel explosieven uit de twee wereldoorlogen”, vertelt een duiker-ontmijner. “Die ervaring helpt om ook in andere zeeën snel aan de slag te kunnen.”
Met een draagbare sonar zoeken de duikers naar het oefenobject. De Bulgaarse duiker volgt hoe het Belgische team de opdracht uitvoert. Zo vergelijken de duikers hun procedures meteen in de praktijk.

-
Eerst de drone, dan de duiker
Voor grotere zoekgebieden hoeft niet meteen een duiker het water in. Het Very Shallow Water Team vertrekt daarvoor vanaf een Bulgaars schip met een snelle rubberboot. Aan boord ligt een REMUS-onderwaterdrone klaar.
De operatoren bepalen vooraf welk gebied de REMUS moet onderzoeken. Eenmaal in het water volgt de drone zelfstandig zijn route. Na een zoekactie van ongeveer tweeënhalf uur wordt het toestel opgehaald en begint de analyse. “De drone brengt de zeebodem in kaart en toont waar mogelijk een verdacht object ligt”, legt een VSW-operator uit. “Daarna kan een duiker veel gerichter worden ingezet.”
Blijkt een object echt een mijn, dan kunnen duiker-ontmijners een springlading plaatsen en die gecontroleerd uitschakelen. Poseidon bracht zo de verschillende stappen van mijnenbestrijding samen: het opsporen van verdachte objecten met een drone, de identificatie door duikers en de uitwisseling van ervaring met onder andere de marines die actief zijn op de Zwarte Zee. De Belgische militairen leerden werken in een andere omgeving, terwijl Bulgarije extra ervaring opdeed om de scheepvaart voor zijn kust veilig te houden.