De Medische Dienst: paraat voor onze militairen, onze bondgenoten en voor u!

Het takenpakket van de Medische Dienst is al gevarieerd in vredestijd en wordt nog uitgebreider wanneer zij worden ingezet bij een crisis in België, bij een bondgenoot of op internationaal niveau. Hoe bereid je je voor op zulke uiteenlopende scenario’s? Een blik op enkele militaire en civiele samenwerkingsverbanden.

Het personeel van de Medische Dienst heeft een drievoudige opdracht. Ze volgen de gezondheid van alle militairen op, ondersteunen hen voor en na hun deelname aan missies en leveren medische steun tijdens opdrachten in binnen- en buitenland, op het land, op zee en in de lucht.

Voortdurende voorbereiding
Internationale medisch-militaire oefeningen, waaraan de Medische Dienst samen met andere NAVO-landen deelneemt, vormen een belangrijk middel om voortdurend voorbereid te blijven. De deelnemers trainen de volledige medische zorgketen, van de plaats van verwonding tot de repatriëring naar het thuisland. Daarbij maken ze gebruik van uiteenlopende scenario’s die realistische crisissituaties nabootsen.

Grootschalige oefeningen zoals Vigorous Warrior, Precise Response en Allegiant Antler bieden de mogelijkheid om vaardigheden verder aan te scherpen, samen te werken in multinationale teams en kennis en ervaringen uit te wisselen.

Daarnaast organiseert de Medische Dienst ook kleinschaligere oefeningen in België. Zo staan Green Light en Red Snake gepland in september 2026. Bovendien wordt elke buitenlandse inzet voorafgegaan door een pre-deployment training (PDT), zodat de teams optimaal voorbereid aan hun opdracht kunnen beginnen.

Elke kans aangrijpen om bij te leren
Het personeel neemt regelmatig deel aan congressen en opleidingen om inzichten te delen en professionele vaardigheden verder te ontwikkelen. Eerste sergeant-majoor Da Paz, verpleegkundige bij het 23e Medisch Bataljon, nam bijvoorbeeld deel aan het Spoedgevallencongres der Lage Landen: “Ik grijp elke kans aan om bij te leren. Naast de theoretische kennis die je tijdens zo’n congres opdoet, is het ook een ideale gelegenheid om nieuwe mensen te ontmoeten.”

Het versterken van de operationele paraatheid is geen individuele inspanning en gaat verder dan louter praktische voorbereiding. Hoe meer contacten, kennis en expertise worden gedeeld, hoe groter de meerwaarde voor alle betrokken partijen, zowel binnen de militaire als de civiele wereld.

Voertuigen en materiaal vernieuwen
De lessen die worden getrokken uit de geopolitieke context, oefeningen en congressen beïnvloeden niet alleen hoe het personeel zich voorbereidt, maar ook welk materieel er nodig is om de inzetbaarheid van de Medische Dienst verder te versterken. Het huidige aankoopprogramma maakt deel uit van het strategische partnerschap tussen België en Frankrijk. Beide landen stemmen daarbij de gemotoriseerde capaciteiten van hun landmacht en de bijbehorende medische ondersteuning op elkaar af, zowel op het vlak van uitrusting, opleidingen en tactieken. 

De Medische Dienst en de Franse militaire gezondheidsdienst werken daarbij samen aan de ontwikkeling van een gecoördineerde zorgketen, medische evacuaties en de organisatie van bepaalde veldhospitalen.

Modernisering van bestaand materieel
De eenheden van de Medische Dienst stellen hun nieuwe materieel regelmatig voor aan het grote publiek, onder meer tijdens de Nationale Feestdag en op de BEDEX-beurs (Belgian Defense Exhibition & Conference), waarvan de volgende editie in april 2027 plaatsvindt. Een recent voorbeeld hiervan is de nieuwe Griffon-ambulance, die meereed in het nationale defilé op 21 juli.

De introductie van nieuw materieel betekent niet dat bestaand materiaal wordt afgeschreven. Voertuigen en uitrusting kunnen een modernisering halverwege hun levensduur (midlife upgrade) ondergaan. Daarbij worden bepaalde onderdelen of systemen vervangen of aangevuld met modernere versies, vaak in samenwerking met bedrijven uit de defensiesector en gespecialiseerde ondernemingen. De hyperbare kamer van het Militair Hospitaal Koningin Astrid en de Pandur-ambulance zijn hiervan goede voorbeelden.

Reservisten: de kracht van de verbinding
Onder de medische profielen die met Defensie samenwerken, vormen de reservisten een bijzonder waardevolle groep. Vaak gaat het om professionals die hun job in de civiele gezondheidszorg combineren met militaire ervaring binnen de Medische Dienst. Dat kan op twee manieren: via een oproeping, waarbij reservisten gedurende een aantal dagen per jaar hun expertise inzetten tijdens nationale en internationale oefeningen, of via een voltijds jaarcontract dat, afhankelijk van hun beschikbaarheid en de behoeften van Defensie, verlengd kan worden. 

Ook reservisten zonder medische opleiding nemen geregeld deel aan projecten binnen Defensie, onder meer op het vlak van informatica en logistiek.

Connecties onderhouden
Reservisten dragen zowel rechtstreeks als onrechtstreeks bij aan de operationele paraatheid van de Medische Dienst. In crisissituaties kunnen zij bovendien snel worden ingezet waar hun expertise nodig is binnen een medisch-militaire context. “Bij de Medische Dienst is de reservist de sleutel die de deuren opent tussen de militaire geneeskunde en de civiele gezondheidszorg”, legt commandant Vergaerde, reserveofficier, uit. 

De Medische Dienst maakt en onderhoudt graag connecties, zowel tussen de eigen medewerkers als met militairen van andere machten en krijgsmachten, en met partners uit de militaire en maritieme sector, de gezondheidszorg, het wetenschappelijk onderzoek, het onderwijs, de industrie en andere geïnteresseerde partijen. 

“De Medische Dienst heeft als missie mensen dichter bij elkaar te brengen”, bevestigt commandant Vergaerde. “Het gaat erom onze sterktes, middelen en kennis te delen. Niet alleen onder militairen, maar ook met de burgermaatschappij, als mens én als professional.”