 |
| Editie 8 van 14/8/2000 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Pools 1ste Jachtregiment
|
|
|
|
Arendduels
|
|
|
|
Onderluitenant Hieronim Dudwal, van het 113de jachtsmaldeel, stijgt met zijn PZL P-11c op tijdens de
veldtocht van september 1939.
|
| Polen, dat in 1795 door zijn machtige Russische, Pruisische en Oostenrijkse buren werd ontmanteld, werd in 1918 opnieuw onafhankelijk. Vanaf 1920 moet het opnieuw de wapens opnemen, ditmaal tegen de Sovjets. Polen wint deze oorlog met de steun van Frankrijk en Groot-Brittannië. Niemand weet op dat moment welke nieuwe beproevingen Polen te wachten staan. In de traditiezaal van 1 PLM doet luitenant-kolonel Kazimierz Okrasinski doorheen het epos van zijn regiment, de 20ste eeuw de revue passeren.
|
“Het 1ste vliegregiment ziet op 19 mei 1921 het daglicht. De eerste korpscommandant is luitenant-kolonel Camillo Perini, een Italiaan die met een Poolse is gehuwd. De tradities van de twee huidige smaldelen gaan echter terug tot in 1918, met de oprichting van het 7de en het 19de jachtsmaldeel.”
|
Het regiment heeft een gemengde samenstelling tot in 1939, met jagers, bommenwerpers, verkennings- en observatietoestellen. Jammer genoeg gelooft het toenmalige commando niet in de luchtmacht en staat het de ontwikkeling in de weg.
Op 1 september 1939, begindatum van de Tweede Wereldoorlog, is het regiment gelegerd in de omgeving van Warschau. Ondanks de beperkingen van hun kleine PZL’s P-11 behalen de vier jachtregimenten 47 luchtoverwinningen. De vier bombardementssmaldelen, die de enige Poolse eenheden zijn die over de moderne tweemotorige PZL P-37-vliegtuigen beschikken, vallen de Duitse pantservoertuigen aan.
Het is een ongelijke strijd: de Luftwaffe beschikt over enorme middelen en laat zijn overwicht spoedig blijken. Op 17 september valt de USSR op zijn beurt aan. Deze aanval in de rug kondigt het einde van het Poolse verzet aan. Het meeste luchtmachtpersoneel vlucht echter naar Roemenië.
De Polen die zich in Frankrijk hergroepeerden, proberen een onafhankelijke luchtmacht samen te stellen. De jachtgroep I/145, die eerst met Moranes 406 en vervolgens met Caudrons 714 is uitgerust, neemt de tradities van het 1ste regiment over. Gedurende de veldtocht van mei-juni 1940 haalt de jachtgroep een twaalftal vijandelijke vliegtuigen neer. De Franse ineenstorting leidt echter tot een nieuwe terugtocht naar Groot-Brittannië waar er een Polish Air Force wordt gevormd.
|
|
Begin mei 1940 beëindigt
de I/145-groep in
Lyon-Bron zijn training
met Moranes 406.
|
|
Einde oorlog ≠ vrijheid
|
|
|
Het 303de (Polish) Squadron dat de tradities van het 111ste smaldeel van het 1ste regiment overneemt, neemt deel aan de Slag om Engeland. Begin 1941 worden het 315de en het 316de (Polish) Squadron op hun beurt operationeel. Hun vliegtuigen dragen de kentekens van het 112ste en het 113de smaldeel. Deze drie eenheden worden in 1946 ontbonden.
In 1943 ziet het 1ste regiment in de Sovjet-Unie opnieuw het daglicht onder de benaming 1 Pulk Lotnictwa Mysliwskiego Warszawa (1 PLM). Het is gespecialiseerd in de jacht en is met Yakovlev’s Yak-1 en -9 uitgerust. Alle piloten hebben net hun opleiding achter de rug. Daarom moet het regiment een beroep doen op heel wat ervaren Russisch kaderpersoneel.
Op het einde van de zomer van 1944 neemt het opnieuw deel aan de gevechten en beleeft het niet ver van Berlijn het einde van de oorlog. Jammer genoeg betekent het einde van de vijandelijkheden niet de terugkeer naar de vrijheid. Een door de Sovjets bezet Polen, sluit zich aan bij het Warschaupact.
|
|
Gedurende de zomer van 1944 beschikt het 303 (Polish) Squadron over Hawkers Hurricanes
waarmee het aan de Slag
om Engeland deelneemt.
|
1 PLM vestigt zich in Minsk Mazowiecki, waar het nu nog altijd is gestationeerd. Met de komst van de Yak-17 en -23 en vervolgens van de MiG-15, breekt voor het regiment het tijdperk van de straalvliegers aan. In het midden van de jaren zestig neemt het regiment de MiG-21 in gebruik. Deze moet in 1989 plaats ruimen voor de MiG-29.
De beweging die Solidarnosc bij het begin van het decennium in gang zette op de scheepswerven van Gdansk wordt datzelfde jaar versneld door de val van de Berlijnse muur. De Russen ontruimen het Poolse grondgebied. Op 3 september 1992 gaat een delegatie van oudgedienden die nog in Engeland gevochten hebben naar Warschau. Hier overhandigen zij de vlag van de voormalige Polish Air Force, die tot dan in Londen was bewaard, aan de WLOP- commandant.
|
|
Op het moment dat Jerzy
Szymanckiewicz het 316de
Squadron verlaat, wordt
dit met Spitfires V uitgerust.
|
Kolonel Okrasinski vertelt het vervolg van deze gebeurtenis: “Verschillende WLOP-eenheden zullen op die manier tradities van de smaldelen, die tijdens WO II vanuit Engeland hebben gevochten, overnemen. Bij ons herneemt het 1ste smaldeel die van het 303de Squadron. Het 2de zal op zijn beurt die van het 316de Squadron overnemen.”
|
| Een prachtige erfenis die de piloten van PLM op een waardige manier zullen dragen.
|
|
Een piloot onder de andere
|
|
|
|
Jerzy Szymankiewicz is één van de veteranen van Engeland.
|
| Jerzy Szymanckiewicz is één van die oudgedienden van Engeland. In Warschau haalt hij enkele herinneringen op.
|
“In 1939 was ik 21 jaar en was ik leerling-piloot in Deblin. Na de veldtocht van september ging ik naar Frankrijk. Gedurende enkele weken zette ik mijn opleiding in Dinard verder. Daarna moest ik naar Bordeaux vluchten van waaruit een schip me naar Groot-Brittannië bracht. Er brak een nieuwe schoolperiode aan. Hier vloog ik eerst met Miles Masters. Daarna volgde een schietopleiding met de Hurricane-jager. Uiteindelijk werd ik begin ’41 bij het 316de Squadron ingedeeld.
Op dat moment wachtten mijn promotiekameraden en ik al lange tijd op de toestemming om te mogen vechten. Ik wilde actie… en werd op mijn wenken bediend. Mijn eerste gevecht vond plaats tijdens de bekende Channel Dash, toen drie vijandelijke kruisers in het Kanaal de doorgang afdwongen om een Duitse haven te bereiken. De Royal Air Force probeerde hen tevergeefs tegen te houden door alle beschikbare bommenwerpers in te zetten. Mijn eenheid maakte deel uit van het escorte.
De ouderen hadden me gezegd de veiligheid van mijn mitrailleurs af te zetten van zodra ik in de lucht was. En dat deed ik. Op het moment dat ik Messerschmitts 109 tegenkwam, slaagde ik erin achter de staart van één van hen positie te nemen. In mijn opwinding zette ik de veiligheid echter opnieuw aan. Toen ik wilde vuren, gebeurde er niets. Een smaldeelcollega met meer ervaring vloog achter mij, een klein beetje hoger. Hij haalde het vijandelijke vliegtuig neer. Toen hij het vuur opende, beleefde ik de schrik van mijn leven. Op het ogenblik dat ik de vlammen van zijn mitrailleurs in mijn achteruitkijkspiegel zag, dacht ik dat een andere Messerschmitt achter mij vloog en op mij schoot.
|
|
In de lente van 1944
ruilt het 316de Squadron
zijn Spitfires in voor Mustangs III, die van
Amerikaanse makelij zijn.
|
Na de Channel Dash brachten we lange dagen door met de bescherming van geallieerde maritieme konvooien. Er toonden zich weinig Duitse jagers en het ging er veel minder spannend aan toe. Na enkele weken ruilden we onze Hurricanes in voor Spitfires. Met dit toestel voerden we meer lage vluchten uit boven Frankrijk.”
|
Tegen de helft van 1943 wordt Jerzy Szymanckiewicz instructeur. Kort na de landing in Normandië voegt hij zich bij het 302de Squadron waarmee hij vecht tot het einde van de oorlog.
Hij verblijft onder meer op de Belgische vliegvelden van Antwerpen-Deurne, Sint-Denijs-Westrem en Grimbergen. Als laatste commandant van het 302de Squadron heeft hij de moeilijke taak om eind 1946 zijn eenheid te ontbinden. In tegenstelling tot heel wat van zijn vrienden kiest hij ervoor om naar Polen terug te keren. Hij woont er nog altijd.
|
Erfenissen, tradities
en kentekens
|
|
|
1ste jachtregiment Warschau
Op het huidige kenteken van
1 PLM, dat na de Tweede Wereldoorlog verscheen, prijkt de zeemeermin met het zwaard. Zij is het symbool van de stad Warschau. Op het schild staat het nummer 1, wat het cijfer van de eenheid is. Rechts herinnert de datum 1921 aan het oprichtingsjaar van het regiment.
|
|
| Kenteken
|
19de jachtsmaldeel
In 1918 zet generaal Jozef Haller in Frankrijk een Pools leger op touw. Zeven Franse smaldelen, waarvan SPA 162 de enige jachteenheid is, staan in voor de luchtsteun.
Na de wapenstilstand wordt het Hallerleger naar Polen overgebracht. Bij SPA 162 vervangen Poolse piloten geleidelijk aan het Franse personeel. De eenheid neemt aan de Russisch-Poolse oorlog van 1920 deel onder de naam van 19de jachtsmaldeel. Dit wordt op het einde van de vijandelijkheden ontbonden. Geen enkel ander smaldeel nam het kenteken, de blauwe draak, over. Momenteel zet 2 ELM de tradities van het 19de smaldeel voort.
|
2de jachtsmaldeel
2 Eskadra Lotnictwa Mysliwskiego
(2 ELM) draagt het insigne van het 113de jachtsmaldeel dat in 1925 is ontstaan. Het betreft de uil die op een lichtblauwe driehoek staat afgebeeld. In 1939 maakt die eenheid eveneens deel uit van het 1ste vliegregiment.
Begin 1941 telt het 316 (Polish) Squadron Warsaw van de Royal Air Force verschillende oudgedienden van het 113de. De uil verschijnt opnieuw op de Hurricanes, vervolgens op de Spitfires en tenslotte op de Mustangs van het Squadron. De eenheid wordt op 11 november 1946 ontbonden. In 1992 neemt 2 ELM de driehoek met de uil over.
|
|
| Kenteken.
|
1ste Jachtsmaldeel
1 Eskadra Lotnictwa Mysliwskiego (1 ELM) neemt de tradities van het 7ste jachtsmaldeel over. Dit werd in november 1918 opgericht, op het moment van het herstel van de Poolse onafhankelijkheid. In 1920, gedurende de Russisch-Poolse oorlog, maken 17 Amerikaanse piloten deel uit van de eenheid. Zij geven het de naam Tadeusz Kosciuszko. Dit is de naam van een jonge Poolse edelman die aan de zijde van George Washington had gestreden voor de Amerikaanse onafhankelijkheid. In 1794 leidde hij de Poolse opstand tegen de Russen.
Eén van die Amerikaanse piloten, Elliott W. Chesse, ontwerpt het kenteken van het smaldeel. De dertien sterren herinneren aan de Amerikaanse periode in het leven van Kosciuszko en aan de nationaliteit van de ontwerper en zijn makkers. De chapska en de rode en witte stroken roepen herinneringen op aan de outfit van de opstandelingen in 1794. De twee gekruiste zeisen die tot lansen zijn omgebouwd, waren het meest gebruikte wapen tegen de Russische bezetter.
Na de oorlog volgen Poolse piloten de Amerikaanse op. De eenheid wordt opgenomen in het 1ste vliegregiment en wordt het 111ste Kosciuszkojachtsmaldeel. Na de ramp van september 1939 bevinden enkele oudgedienden van het 111ste zich in de Royal Air Force en richten het 303 (Polish) Squadron Warsaw-Kosciuszko op.
De eenheid, die met Hawkers Hurricanes vliegt, vestigt het record van luchtoverwinningen tijdens de Slag om Engeland. In 1941 krijgt het smaldeel zijn eerste Spitfires. In 1945 ruilt het deze om voor Mustangs. Op 11 december 1946 wordt de eenheid ontbonden. Het kenteken zal pas in 1992 opnieuw verschijnen, in 1 ELM.
|
Jachtgroep I/145
Na de veldtocht van september 1939 stellen de Polen hun krijgsmacht in Frankrijk opnieuw samen. De jachtgroep I/145 maakt daar deel van uit. Gedurende zijn korte bestaan heeft het niet de tijd om zich een bijzonder insigne toe te kennen. Op de vliegtuigrompen staat echter een combinatie van het Poolse dambord en van het Franse driekleurige insigne. 1 ELM neemt zijn tradities over.
|
|
|
|
|
