“Sterk… vanaf het begin”

   Chapska 5 L (met op de achtergrond de Standaard)

Op 11 november 1913 werd bij Koninklijk Besluit nummer 181bis, beslist tot een grote reorganisatie van het Leger op vredesvoet. Daarin werd ondermeer voorzien in de oprichting van nieuwe Cavalerie-eenheden, namelijk het 5de Lansiers, en het 3de, 4de en 5de Jagers te Paard. Op het ogenblik van de mobilisatie zullen enkel het 5de Lansiers en 4de Jagers te Paard zijn opgericht.
Een Ministeriële onderrichting schrijft voor dat uitsluitend elitemanschappen mogen worden aangeduid voor het 5de Lansiers, hierdoor is het al vanaf haar ontstaan op 13 december 1913 één der puikste regimenten van het Leger. Het 5de Lansiers is dus voorbestemd tot de rol van elite-eenheid binnen een prestigekorps. De manschappen voor het 5de Lansiers werden ondermeer geleverd door de bestaande Cavalerieregimenten en komen hoofdzakelijk van het 1ste, 2de, 3de, 4de Lansiers, het 2de Gidsen, het 2de en 4de Jagers te Paard en de Gendarmerie. Samen met het 4de Lansiers vormt het de 2de Brigade van de Cavaleriedivisie, de 1ste Brigade bestaat uit het 1ste en het 2de Gidsen.

Overhandiging van de Standaard op het slagveld - 1914    

Op de ochtend van 4 augustus 1914 viel Duitsland ons land binnen. Vier dagen later, op 8 augustus 1914, was de Cavaleriedivisie, onder bevel van Luitenant-generaal L. de Witte, in de streek van Sint-Truiden verspreid. Op 12 augustus 1914 werd het 5de Lansiers opgesteld ten zuidoosten van Loksbergen bij Halen. Daar op het slagveld, zal de korpscommandant, Kolonel Xhardez, uit handen van Luitenant-generaal L. de Witte, commandant van de Ruiterijdivisie, in naam van Z.M. Koning Albert I, de Standaard ontvangen. Een gebeurtenis die wellicht enig is in de Belgische militaire geschiedenis. Het 5de Lansiers telde op dat ogenblik 30 officieren en 502 onderofficieren en manschappen.

Op 12 augustus 1914, omstreeks 9 uur, werden het 3de en het 4de Eskadron van het 5de Lansiers, afgestegen opgesteld ten oosten van Loksbergen, aan de rechterflank van het 4de Lansiers. Het 1ste Eskadron was ingezet ten noorden van Loksbergen, aan de voet van de Mettenberg, ter verdediging van de artilleriestelling van het 1ste Artillerie te Paard. De Divisie hield het 2de Eskadron aanvankelijk in reserve. Wanneer omstreeks 13u30 de vijand zijn stormlopen te paard meer naar het zuiden (Velpen) verlegt, zal het 2de Eskadron, eveneens te voet, in versterking tussen het 1ste en het 3de Eskadron van het 4de Lansiers worden ingezet.
Door de hardnekkige weerstand, waarbij het Regiment Karabiniers/Cyclisten een speciale vermelding verdiende, slagen de Duitsers er niet in de artilleriestelling op de Mettenberg in te nemen. Acht vergeefse aanvallen, van vier Ruiterijregimenten, later afgewisseld door infanterieaanvallen, zorgden voor zware verliezen bij het 2de Duitse Cavaleriecorps van Generaal von der Marwitz. Tegen de avond brak de vijand dan ook het gevecht af en trok zich 15 km ten oosten van de Gete terug.
Het 5de Lansiers, dat 4 doden en 27 gewonden betreurt, wordt voor dit roemvolle wapenfeit op de dagorders van het Leger vermeld en zijn nieuwe Standaard zal voortaan, in gulden letters, zijn eerste citatie dragen: "HAELEN".

Vanaf 20 augustus 1914 maakte het 5de Lansiers deel uit van de verdedigingstroepen van Antwerpen. Op 25 augustus werden talrijke patrouilles en verkenningen uitgevoerd in de streek van Beersel, Werchter en Tremelo. Op 26 augustus wordt de vijand belet zijn plannen door te zetten te Geel, Diest, Aarschot, Putte, Kortenaken en Schriek. Op 9 september viel het 5de Lansiers de vijand aan in Langdorp en in de omgeving van Rillaar en Diest. Op 10 september kreeg het 5de Lansiers, versterkt met een compagnie Cyclisten, de opdracht het kasteel van Linden in te nemen. Nog verscheidene opdrachten van storen van de vijand werden met succes volbracht.
De vermelding "ANTWERPEN" op de Standaard werd toegekend ter erkenning van de moed en de heldhaftigheid waarvan het 5de Regiment Lansiers de bewijzen heeft geleverd tijdens de belegering van Antwerpen.

Tijdens de slag aan de IJzer was het 5de Regiment Lansiers aanvankelijk opgesteld te Stadenberg om er, in verbinding met het Franse Leger, de rechterflank van het Belgische Leger te helpen dekken. Het onderscheidde zich tijdens de talrijke contacten met de vijand, hierbij werden vele staaltjes van heldenmoed getoond.
In de nacht van 26 juli 1917 zorgde een patrouille, samengesteld uit Cavaleristen van het 4de en het 5de Lansiers, voor een bijna amusante anekdote. Op dat ogenblik belast met de kustwacht, maakte het de bemanning, van een te Wissant (Frankrijk) gestrande vijandelijke Duitse duikboot, krijgsgevangen.

Op 6 maart 1918 begon het gevecht aan de "Reigersvliet". De Reigersvliet is een gracht van 1,5 tot 2 meter breed en 1 meter diep, die te Stuivekenskerke in de kleine Beverdijk vloeit, welke zich op haar beurt in de IJzer werpt. "De Grote Wacht" van Stuivekenskerke bestond uit twee loopgraven achter de Reigersvliet met een groep kleinere loopgraven die een bruggenhoofd vormden en verder 7 voorposten in een halve cirkelvorm over 1600 meter verspreid.
Bij twee hardnekkige gevechten aan de Reigersvliet (6 en 18 maart 1918) verloor het 5de Lansiers 2/3 van zijn daar ingezette effectieven. Omwille van het moedige gedrag voegt zich de vermelding "REIGERSVLIET" bij op de Standaard.

Het grote bevrijdingsoffensief werd op 28 september 1918 ontketend en leidde uiteindelijk tot de Wapenstilstand op 11 november 1918. Op die dag voerde het 5de Lansiers zijn laatste oorlogsopdracht uit: een waarnemingsopdracht langs de Hollandse grens.
Het 5de Regiment Lansiers, pas gevormd bij het uitbreken van de oorlog, mag er fier op zijn dat het de haar opgelegde taken steeds glorievol heeft vervuld. Zijn Standaard, ontvangen op het Slagveld van Halen zelf, keert uit de oorlog terug, bedekt met citaties en krijgt de toelating de Nestel met de kleuren van het Oorlogskruis te dragen. Achtentachtig helden van het 5de Lansiers zijn gevallen op het veld van Eer voor de verdediging van onze vrijheden.

Na de oorlog keerde het 5de Regiment Lansiers terug naar zijn garnizoensstad Mechelen. Nadien maakte het deel uit van de bezettingstroepen in Duitsland, tot het op 29 oktober 1923 wegens reorganisatie van het Leger werd ontbonden.
Tijdens de mobilisatie van 1939 werd het 5de Lansiers niet terug samengesteld.

Binnen de Belgische Bezettingsstrijdkrachten drong zich een reorganisatie op door de toetreding van België tot de NAVO (4 april 1949).
De "Interventiemacht" werd fors uitgebreid met één extra infanteriedivisie (ID) en één pantserdivisie (PD). Wat resulteerde in twee infanteriedivisies en één pantserdivisie op vredesvoet, aangevuld met nog twee (reserve) infanteriedivisies op oorlogsvoet. De twee infanteriedivisies op vredesvoet waren de 1ste ID, die reeds bestond, en de nieuw opgerichte 4de ID (12 maart 1951). Daarbij kwam ook nog de 16de PD, opgericht op 1 februari 1951. Om deze nieuwe divisies van personeel en materieel te voorzien, werden er tal van nieuwe eenheden opgericht. Daaronder ook het 1ste Bataljon Zware Tanks (1BnZwTks, opgericht op datum van 1 oktober 1951, dat het vaandel en de tradities van het 1ste Regiment Grenswielrijders overnam en dat een onderdeel werd van de 1ste ID en dus eigenlijk toebehoorde aan de "Infanterie").

Kenteken van het 1ste Bataljon Zware Tanks

Ook de Binnenlandse Verdedigingsstrijdkrachten ondergingen een reorganisatie. Op oorlogsvoet kwam er één infanteriedivisie bij, de 5de (reserve) ID werd opgericht op 27 februari 1952. Eén van de reserve-eenheden die daartoe behoorde was het 5de Lansiersbataljon.
In 1955 werd de "Standaard 5de Régiment Lanciers" toegekend aan het 5de Lansiersbataljon, dat sinds 1 december 1952 op oorlogsvoet als zware (reserve) tankeenheid was voorzien in de Mobilisatiekern 21 (MK 21). Het 5de Lansiersbataljon beschikte over de Sherman M4A3 tank en de Chaffee M24 tank.
Op 6 juli 1953 volbrengt het 5de Lansiersbataljon een eerste wederoproeping van 30 dagen, inclusief een 6-daagse schietperiode te Elsenborn. Op 20 juli 1955 wordt het bataljon opnieuw samengesteld voor alweer een 24-daagse wederoproeping te Beverlo en Elsenborn. In 1957 wordt het omgevormd tot een middelzware (reserve) tankeenheid. In oktober 1959 volbrengt het zijn laatste wederoproeping van 25 dagen, ditmaal enkel te Beverlo. De korpscommandant (Commanding Officer - CO) op dat ogenblik was Reservemajoor Verhaegen H. en de korpsadjudant (Regimental Sergeant-Major - RSM) was 1ste Opperwachtmeester Govaerts. Het bataljon werd ontbonden op 01 juli 1960.

De "Interventiemacht" wordt opnieuw gereorganiseerd, de 4de ID gaat over naar de reserve en de 3de ID, die enkel op oorlogsvoet bestond, wordt volledig afgeschaft. De 1ste ID en de 16de PD blijven behouden. Ook het 1BnZwTks blijft toegewezen aan de 1ste ID.
Bij de Binnenlandse Verdedigingsstrijdkrachten wordt ook de afschaffing van de 5de ID overwogen.

De Interventiemacht nam de LANDCENT-organisatie aan. Wat resulteerde in de zoveelste reorganisatie. De 1ste ID en de 16de PD werden beiden hervormd in pantserinfanteriedivisies. Met elk dezelfde samenstelling, namelijk twee pantserinfanteriebrigades en één pantserbrigade. De benaming wijzigde van 1ste Infanteriedivisie en 16de Pantserdivisie naar 1ste en 16de Divisie.
Vanaf dan gingen ook alle tanks naar het Pantserwapen, wat erop neer kwam dat ook het 1ste Bataljon Zware Tanks niet langer onder het Infanteriewapen viel. Waarschijnlijk heeft men bij het Pantserwapen van deze gelegenheid gebruik gemaakt om het 1BnZwTks van naam te veranderen, om zo terug te kunnen aanknopen met de oude tradities. Aangezien de reserve-eenheid het 5de Lansiersbataljon net ontbonden was, werden de Standaard en de tradities overgedragen aan het 1BnZwTks. Dat daarmee een hoofdstuk "Infanterie" afsloot en een nieuw hoofdstuk "Cavalerie" begon, met als benaming 5de Lansiersbataljon.

In 1960 wordt het 1ste Bataljon Zware Tanks geleidelijk omgevormd tot het 5de Lansiersbataljon. Het zal tot 1 december 1960 duren vooraleer het officieel die benaming krijgt. De samenstelling wijzigt ook en het 5de Lansiers wordt een middelzware tankeenheid.
Het 1ste Bataljon Zware Tanks was in Duitsland over drie garnizoensteden verspreidt: Lüdenscheid, Siegen en Soest. Door de gewijzigde samenstelling werd het D-Eskadron in Siegen ontbonden en vervoegde het personeel de rest van de eenheid in Lüdenscheid. Uitgezonderd het B-Eskadron dat nog tot 10 augustus 1962 in Soest gelegerd bleef.
Het nieuwe 5de Lansiersbataljon ontstond dus uit de schoot van het 1 Bataljon Zware Tanks, dat van naam veranderde, maar voorts het volledige personeel behield.

Erewacht 5de Lansiers aan ingang Kwartier IJser te Lüdenscheid   

Samenstelling op 1 december 1960: Staf, Staf en Diensten Eskadron, A en C Eskadron en een Medisch Detachement in het Kwartier IJzer te Lüdenscheid en tot slot het B Eskadron in het Kwartier Kanaal van Wessem te Soest. Buiten de algemene diensten beschikte de Staf ook over een peloton verkenners, de eskadrons waren samengesteld uit een staf en drie tankpelotons. Ieder peloton beschikte over vijf M47 Patton tanks. Een tank die in 1951 in productie ging, in antwoord op het escalerende conflict in Korea. Er was destijds te weinig tijd om een opvolger van de M46 te ontwikkelen en daarom plaatste men de geschutskoepel van de T42 (geplande opvolger) op het onderstel van de M46 en de M47 Patton was geboren. De T42 zou, buiten de geschutskoepel, nooit worden geproduceerd.

De Amerikaanse middelzware tank M47 "Patton"

De M47 Patton had een 90 mm kanon, een .50 kaliber machinegeweer en één coaxiaal machinegeweer kaliber .30. De bemanning bestond uit 4 personen: lader, kanonnier, chauffeur en tankcommandant. De gemiddelde snelheid bedroeg 48 km/u, met een actieradius van maar 130 km. Deze tank was ook niet geschikt voor het gevecht in NBC-omstandigheden en enkel uitgerust met infrarood nachtzichtapparatuur.
Op 6 december 1960 kreeg het 5de Lansiersbataljon officieel de Standaard en tradities van het "5e Régiment de Lanciers" toegewezen. De voertaal van de eenheid is voortaan Nederlands. Luitenant-generaal Grahay overhandigde op 18 maart 1961 de Standaard "5e Régiment de Lanciers" aan Luitenant-kolonel Belet.
In 1965 werd het stadje Attendorn (Duitse Bondsrepubliek) getroffen door overstromingen. De Belgische militairen, die daar gekazerneerd waren, hielpen de plaatselijke bevolking. Op 5 en 6 december 1965 werd er ook een detachement van het 5de Lansiersbataljon naar Attendorn gestuurd om te helpen.
Op 16 september 1967 sloeg het noodlot voor het eerst toe; tijdens een manoeuvre in het oefenkamp van Bergen-Höhne, werd de korpscommandant, Luitenant-kolonel Stafbrevethouder Goffin overreden door een tank.

De verongelukte Luitenant-kolonel Stafbrevethouder Goffin

Volgens een getuige, destijds Wachtmeester Kandidaat Reserve-onderofficier (WM KROO):
"Tijdens die beruchte manoeuvres in Höhne waarbij de Kolonel verongelukte in 1967 hebben wij over dit ongeval de volgende uitleg gekregen. Het voertuig (jeep) van de Kolonel was vastgereden in een verplichte doorgang (modder) en dat hij (Kolonel) zou gezegd hebben tegen zijn chauffeur van uit te stappen en het voertuig trachten los te duwen en dat hij (Kolonel) het stuur overnam, eens uit de modder had de Kolonel gezegd van naast hem te komen zitten en dat hij wel verder achter het stuur zou rijden. Op de plaats gekomen, bij de tanks welke in formatie "wisselstelling" stonden, om te vuren en daarna achteruit te rijden, was de Kolonel vermoedelijk te kort achter een tank gaan staan met als gevolg dat deze tank tijdens het achteruit rijden over de jeep van de Kolonel is gereden. De chauffeur, welke op de plaats van de passagier zat is er kunnen uitspringen maar de Kolonel niet met het bekende gevolg. De chauffeur van de tank hebben ze moeten afvoeren in shocktoestand". Over de radio hoorden we na het ongeval: "Silence Silence, stay out the air"
Ook in 1968 werd het bataljon nogmaals geconfronteerd met een tragisch ongeval, in bevolen dienst komen de Soldaat Meeus en de Opperwachtmeester Van de Putte op datum van 11 november tragisch te overlijden.
In de jaren 1964, 1966 en 1968 mocht het bataljon de Wacht aan het Koninklijk Paleis te Brussel verzorgen.

Paleizenwacht 5de Lansiers  

Van 29 augustus tot 03 september 1966 nam het 5de Lansiers deel aan de gerenommeerde CAT, Canadian Army Trophy (wedstrijdschieten voor tankeenheden).

Twee brigades in Duitsland (BSD) werden afgeschaft, met name de 16de Infanteriebrigade en de 18de Pantserbrigade. Een aantal eenheden van deze brigades werden overgeplaatst naar België of afgeschaft, dit laatste werd ook het lot van het 5de Lansiersbataljon.
1969 was het jaar van de langzame ontbinding. In de eerste helft van het jaar behoorde de eenheid, op oorlogsvoet, toe aan de Binnenlandse Strijdkrachten en op vredesvoet was ze een steuneenheid van het 1ste Belgische Legerkorps. Op 24 juni 1969 werd het 5de Lansiersbataljon hervormd tot een Opleidings- en Demonstratiecentrum (ODC PsT) te Leopoldsburg. Op 1 juli 1969 werd het 5de Lansiersbataljon geschrapt in de organisatie van de Landmacht.
Het Opleidings- en Demonstratiecentrum voor Pantsertroepen neemt de Standaard en tradities over. De benaming wijzigt in: Instructiebataljon Leopard (In 1968 start de eerste levering van de befaamde Leopard 1A1 tank aan België waarvan België er in totaal ongeveer 334 stuks zal bestellen). Op 1 september 1969 kreeg het Instructiebataljon Leopard de benaming 5de Lansiers, op oorlogsvoet werd het omgevormd tot één onafhankelijk eskadron Leopard, met benaming Eskadron 5de Lansiers. Nadat de hervorming compleet is, werd, op 17 oktober 1969, Luitenant-kolonel De Clercq F. benoemd tot korpscommandant. Adjudant-chef Tounneau A. was al aangesteld tot RSM op 31 augustus 1969. In 1971 werd de benaming nog eens gewijzigd in "Groep Leopard".

Zustereenheden: 4/7th Royal Dragoon Guard (UK)
                         Lord Strathcona's Horse-Royal Canadians (CAN)
                         204 Panzer Bataillon (GER)
Peterstad: Mechelen

Door de grote reorganisatie, begin jaren 90, werden verschillende eenheden teruggetrokken uit Duitsland (Belgische Strijdkrachten in Duitsland). Zo smelten op 30 juni 1994 de Regimenten 1ste en 2de Gidsen samen en vormen zij voortaan het Regiment Gidsen. Dit nieuwe Regiment krijgt zijn nieuwe thuis in Leopoldsburg, waar het samen met de Groep Leopard en de Groep CVR-T (uit Stockem bij Aarlen) de Pantsercavalerieschool (PsCavSch) vormen. Op 21 oktober 1994 ontving de Pantsercavalerieschool haar nieuwe Standaard. De school heet vanaf dan Pantsercavalerieschool - Regiment Gidsen (PsCavSch-RG).
De Standaard van het 5de Lansiers werd, samen met de tradities, toegekend aan de reserve-eenheid Territoriaal Regiment Lansiers. Deze eenheid ontving te Peutie op datum van 23 juni 1995 de Standaard van het 5de Lansiers uit handen van Luitenant-generaal Charlier. Tijdens zijn 10-jarig bestaan zal deze reserve-eenheid de eer en de tradities van het 5de Regiment Lansiers hoog houden. Op datum van 25 oktober 2005 werd het Territoriaal Regiment Lansiers ontbonden en vond de Standaard van het 5de Lansiers onderdak in het Defensiehuis te Hasselt.
Tijdens de Sint-Jorisparade van 2007 overhandigde Kolonel Stafbrevethouder Joris R., Provinciecommandant van Limburg, de Standaard van het 5de Lansiers aan Luitenant-kolonel Schouwaerts G., Korpscommandant van het Departement Vorming Cavalerie (Dpt Vmg Cav). Dit gebeurt onder het Voorzitterschap van Luitenant-generaal H. Jennart, Wapenoudste van de Cavalerie.
Zo wordt op datum van 25 april 2007, de vroegere Cavalerieschool van Leopoldsburg, opnieuw eigenaar van de Standaard en Tradities van het "5e Régiment de Lanciers".